Psikoz ve bipolar bozuklukların erken teşhisi

Yüksek dispozisyonun belirtileri nelerdir?

bildDispozisyon; bir hastalığa karşı duyarlı, hassas ve yaralanabilirlik demektir. Bu gibi durumlarda - spesifik olmasa bile - psişik hastalığa yakalanma rizikosu vardır. Yüksek dispozisyonlu insanlar zor ve baskılı yaşam koşullarına psikotik semptomlarla tepki verebilirler. Hastalığa karşı yatkınlık her insanda görülebilir, ancak bir veya daha çok "dispozisyon faktörü" mevcutsa, bu yatkınlık daha da yüksek demektir.

Dispozisyon faktörleri şunlardır: örneğin kalıtsal, hastanın yakın aile bireylerinden birinde psikoz veya bipolar bozukluk varsa; düşük bir IQ, eğer kişi beyinde bir zedelenme veya ağır enfeksiyon geçirmişse; eğer kişi 15 yaşından önce esrar içmeye başlamışsa veya bu kişide hamilelik veya doğum komplikasyonu ortaya çıkmışsa.

bildHer insanın yaşamında stabil (istikrarlı) ve daha az stabil fazlar vardır; yani insanların yaşamında öyle safhalar vardır ki, bazılarında az değişiklik olur bazılarında ise kişi kendine yeni koordinatlar belirlemek ve kendini "yeniden konumlandırmak" zorunda kalır. Kırılma fazları örneğin ergenlik çağı, okul bitirme, bir partnere bağlanma, bir çocuğun doğması, bir yakının kaybedilmesi, işyerinin kaybı, boşanma ve benzerleridir. Bu kırılma evrelerinde ek zorlanmalar da ortaya çıkacak olursa, aşırı duyarlı kişilerde psikotik tepki verme olasılığı artar. Bütün bunlara rağmen başka bir takım koruyucu faktörün (örneğin iyi sosyal bağlantı, iyi işlev seviyesi, iyi performans) etkisi ile psikozların patlak vermesi önlenebilir ve bu durumda hastalık kaçınılmaz değildir.

Bu anlamda bunalımlar kaçınılmaz olduğundan, çok duyarlı kişiler için kendisinin, ailesinin ve sosyal çevrenin içgüç ve dinamiklerini olumlu yönde beslemek ve bunları rahatlama ve performans repertuarına eklemek çok önemlidir.

Dispozisyon faktörleri örnekleri

  • Kalıtsal bozukluk
  • Düşük IQ
  • Vaka öncesinde beynin zedelenmesi
  • 1 - 3 yaşları arasında yetersiz bakım
  • Annenin hamilelikte kızamık geçirmesi
  • Olumsuz deneyimlerle göç
  • 15 yaşından önce esrar içmeye başlamak
  • Vaka öncesinde beyninde enfeksiyon
  • Annenin hamileliğin altıncı ayında ağır enfeksiyon geçirmesi
  • Düşük ağırlıklı doğum
  • Doğum esnasında bebeğin oksijen yetersizliği çekmesi
  • Küçük yaşlarda gelişim bozuklukları (yürümeye ve konuşmaya geç başlama)
  • Erken doğum
  • Annenin hamilelik esnasında kötü beslenmesi
  • İçe dönüklük, sürekli kendini yoklama, eğitim sorunları
  • Erken gençlikte bir psişik bozukluğun görülmesi
Sayfa başına dön